Aan de slag met duurzaam verpakken

Single Use Plastics

Wat is het?

Als onderdeel van de ‘European strategy for plastics in a circular economy’ (Plastic Strategy) heeft de Europese Commissie een richtlijn opgesteld om de hoeveelheid kunststofafval in oceanen en zeeën terug te dringen. De maatregelen in de zogenoemde  SUP-richtlijn hebben betrekking op verloren vistuig en kunststof wegwerpplastics, waaronder ook verschillende verpakkingen.

De richtlijn heeft betrekking op alle typen kunststof; er wordt geen onderscheid gemaakt tussen oil-based kunststoffen (zoals HDPE of PS) en biobased kunststoffen (zoals bio-PE of PLA).

Specifiek gaat het om de volgende single use kunststof producten en verpakkingen: 

  1. Drankverpakkingen (inclusief doppen en deksels)
  2. Filters van sigaretten    
  3. Wattenstaafjes
  4. Zakjes en wikkels           
  5. Hygiëneproducten (vochtige doekjes en maandverband)            
  6. Lichtgewicht draagtassen
  7. Bestek, borden, roerstaafjes en rietjes
  8. Bekers voor dranken
  9. Ballonnen en ballonnenstokjes
  10. Houders voor voedingsmiddelen

Wegwerpproducten waarvoor vooralsnog geen alternatief is, moeten in 2026 door de lidstaten meetbaar zijn verminderd. Ook moeten lidstaten het gebruik van producten voor meermalig gebruik, hergebruik en recycling aanmoedigen. De producten die onder deze regels vallen, zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor meer dan 70 procent van al het zwerfvuil in zeeën en oceanen.

De richtlijn moet bedrijven aanzetten om duurzame alternatieven voor single use kunststofproducten en single use kunststof verpakkingen te ontwikkelen. De voorgestelde maatregelen kunnen als volgt worden samengevat:

  • Vermindering van verbruik
    De lidstaten moeten een meetbare kwantitatieve vermindering van het gebruik van de single use kunststof producten realiseren. Maatregelen zijn bijvoorbeeld dat op verkooppunten alternatieven voor deze producten aan de consument worden aangeboden of dat ze niet gratis aan de consument mogen worden aangeboden.

  • Marktbeperking
    Lidstaten kunnen verbieden dat kunststofproducten voor eenmalig gebruik in de handel worden gebracht.

  • Doelstellingen voor gescheiden inzameling
    De lidstaten treffen maatregelen die nodig zijn om er voor te zorgen dat tegen 2025 77% en tegen 2030 90% van de single use plastics gescheiden wordt ingezameld, bijvoorbeeld met statiegeldregelingen of een uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid.

  • Productontwerp
    Verpakkingen (flessen) met doppen en deksels mogen alleen op de markt worden gebracht als de doppen/deksels na opening aan de verpakking bevestigd blijven.

  • Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
    De kosten van inzameling en verwerking van afval van wegwerpplastics komen (volledig) voor rekening van de producenten.

  • Markeringsvoorschriften en bewustmaking
    Bepaalde single use plastics krijgen een opvallende, duidelijk leesbare en onuitwisbare markering om consumenten duidelijk te maken dat de verpakking kunststoffen bevat, hoe/waar zij de verpakking na gebruik moeten weggooien en met informatie over de negatieve effecten van ongepaste afvalverwijdering op het milieu.

Timing

De Europese Commissie diende in mei 2018 het voorstel voor de SUP-richtlijn in. Op 19 december 2018 bereikten het Parlement, de Raad van Ministers en de Europese Commissie hierover een voorlopig akkoord. Op 27 maart 2019 stemde het Europees Parlement in met de nieuwe richtlijn; deze is vervolgens goedgekeurd door de Raad van Ministers. De richtlijn is op 12 juni 2019 gepubliceerd. De lidstaten hebben vanaf die dag twee jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving.

20190613_SUP status per juni 2019.png

Wat betekent het voor bedrijven en verpakkingen?

De maatregelen die gelden voor single use plastics die aan verpakkingen zijn gerelateerd, zijn weergegeven in de volgende tabel. De gevolgen van de maatregelen worden per verpakking toegelicht.

  Vermindering van gebruik Marktbeperking Productontwerp Markerings-voorschriften Producenten-verantwoordelijkheid Gescheiden inzameling Bewustmaking
Drankverpakkingen         X             X                X        X          X
Zakjes en wikkels                      X            X
Drankbekers         X           X           X              X            X
Rietjes             X          
Houders van voedsingsmiddelen         X           X                  X            X

Overzicht van maatregelen per kunststof verpakking, zoals gepubliceerd in het publicatieblad van de Europese Unie (12 juni 2019). Onder houders van voedingsmiddelen worden verstaan: verpakkingen, met of zonder deksel, die worden gebruikt voor voedingsmiddelen die ter plaatse of meteen na aanschaf, zonder enige verdere bereiding en typisch vanuit de container worden geconsumeerd. Een voorbeeld hiervan zijn voedselverpakkingen voor fastfood. Uitgezonderd zijn drankverpakkingen, borden en zakjes en wikkels die voedingsmiddelen bevatten.

 

miniatuur_drankverpakking.jpg

DRANKVERPAKKINGEN

Marktbeperking
Geen gebruik van EPS voor drankverpakkingen die bestemd zijn voor on-the-go consumptie (3 juli 2021)

Productontwerp
Eenmalige drankverpakkingen mogen alleen nog in de handel worden gebracht als deksels en doppen tijdens gebruik aan de verpakking vast blijven zitten. Dit dient het geval te zijn vijf jaar nadat het voorstel is aangenomen (3 juli 2024).
Alle drankflessen op de Europese markt bevatten in 2030 30% recyclaat. Vanaf 2025 bevatten PET-flessen minimaal 25% recyclaat.

Producentenverantwoordelijkheid
Lidstaten moeten de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor drankverpakkingen wettelijk regelen (2023/2024).

Gescheiden inzameling
Van alle eenmalige drankflessen die op de markt worden gebracht, wordt in 2029 90% ingezameld.

Bewustmaking
Lidstaten moeten in hun wetgeving opnemen (3 juli 2021) dat consumenten worden geïnformeerd over:
- de beschikbare systemen voor hergebruik van drankverpakkingen, de mogelijkheden voor afvalbeheer van drankverpakkingen en de beste praktijken voor een degelijk afvalbeheer;
- de effecten op het milieu van drankverpakkingen en andere ongepaste vormen van afvalverwijdering van de drankverpakkingen, in het bijzonder de effecten op het mariene milieu.

 

miniatuur_drankbekers.jpg

DRANKBEKERS (eenmalig gebruik)

Vermindering van gebruik
Meetbare kwantitatieve vermindering (vanaf 2021).

Marktbeperking
Geen gebruik van EPS voor drankbekers bestemd voor on-the-go consumptie (3 juli 2021).

Markeringsvoorschriften
Drankbekers voor eenmalig gebruik dienen (3 juli 2021) opvallende, duidelijk leesbare en onuitwisbare markering met informatie voor de consument te hebben over:
- negatieve effecten op het milieu van ongepaste afvalverwijdering,
- passende manieren om het product te verwijderen en
- dat de verpakking van kunststof is gemaakt.

Producentenverantwoordelijkheid
Lidstaten moeten de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor drankbekers (eenmalig gebruik) wettelijk regelen (2023/2024).

Bewustmaking
Lidstaten moeten in hun wetgeving opnemen (3 juli 2021) dat consumenten worden geïnformeerd over:
- de beschikbare systemen voor hergebruik van drankbekers, de mogelijkheden voor afvalbeheer van drankbekers en de best practices voor een degelijk afvalbeheer;
- de effecten op het milieu van drankbekers en andere ongepaste vormen van afvalverwijdering van de drankbekers, in het bijzonder de effecten op het mariene milieu.

 

miniatuur_zakjes wikkels.jpg 
ZAKJES EN WIKKELS

Producentenverantwoordelijkheid
Lidstaten moeten de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor zakjes en wikkels wettelijk regelen (2023/2024).

Bewustmaking
Lidstaten moeten in hun wetgeving opnemen (3 juli 2021) dat consumenten worden geïnformeerd over:
- de beschikbare systemen voor hergebruik van zakjes en wikkels, de mogelijkheden voor afvalbeheer van zakjes en wikkels en de beste praktijken voor een degelijk afvalbeheer;
- de effecten op het milieu van zakjes en wikkels en andere ongepaste vormen van afvalverwijdering van de zakjes en wikkels, in het bijzonder de effecten op het mariene milieu. 

 

RIETJES

Marktbeperking
Het gebruik van plastic rietjes wordt verboden (3 juli 2021). Dit geldt ook voor rietjes die aan verpakkingen worden toegevoegd, bijvoorbeeld voor on-the-go consumptie.

 

 

miniatuur_houder voedingsmiddelen on the go 250.jpg

HOUDERS VAN VOEDINGSMIDDELEN (bestemd voor on-the-go consumptie)

Onder houders van voedingsmiddelen worden verstaan: verpakkingen, met of zonder deksel, die worden gebruikt voor voedingsmiddelen die ter plaatse of meteen na het afhalen worden geconsumeerd, zonder enige verdere bereiding, zoals voedselverpakkingen voor fastfood. Met uitzondering van drankverpakkingen, borden en zakjes en wikkels die voedingsmiddelen bevatten.

Vermindering van gebruik
Meetbare kwantitatieve vermindering (vanaf 2021).

Marktbeperking
Geen gebruik van EPS voor houders van voedingsmiddelen bestemd voor on-the-go consumptie (3 juli 2021).

Producentenverantwoordelijkheid
Lidstaten moeten de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor houders van voedingsmiddelen wettelijk regelen (2023/2024).
Lidstaten moeten in hun wetgeving opnemen dat regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor houders van voedingsmiddelen worden opgesteld.

Bewustmaking
Lidstaten moeten in hun wetgeving opnemen (3 juli 2021) dat consumenten worden geïnformeerd over:
- de beschikbare systemen voor hergebruik van houders van voedingsmiddelen, de mogelijkheden voor afvalbeheer van houders van voedingsmiddelen en de beste praktijken voor een degelijk afvalbeheer;
- de effecten op het milieu van houders van voedingsmiddelen en andere ongepaste vormen van afvalverwijdering van de houders van voedingsmiddelen, in het bijzonder op het mariene milieu.

OVERIG

Marktbeperking
Producten of verpakkingen met oxo-degradeerbaar kunststof worden verboden (3 juli 2021).