Aan de slag met duurzaam verpakken

Wie doet wat in Europa?

De Europese wetten worden gemaakt door drie grote organisaties: de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers.

Europese Commissie

De Europese Commissie kan worden beschouwd als het 'dagelijks bestuur' van de EU, vergelijkbaar met onze ministeries. De leden van de Europese Commissie worden 'eurocommissarissen' genoemd. Elke eurocommissaris is verantwoordelijk voor één of meerdere beleidsgebieden. Momenteel zijn er 28 eurocommissarissen, voor elke lidstaat één. Samen vormen zij het college van eurocommissarissen. De eurocommissarissen moeten het belang van de Europese Unie als geheel behartigen, niet dat van hun eigen land.

De Europese Commissie mag als enige EU-instelling wetsvoorstellen indienen; zij heeft het zogenaamde recht van initiatief. Daarnaast controleert de Commissie of de Europese wetgeving juist wordt toegepast in de lidstaten, onderhandelt zij in internationale organisaties als de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over de handel van de Unie met het 'buitenland' en is zij verantwoordelijk voor het beheer van de Europese begroting van ongeveer 140 miljard euro per jaar.

Europees Parlement

De 751 leden van het Europees Parlement worden rechtstreeks gekozen door kiezers in alle lidstaten om de belangen van de burgers in het wetgevingsproces van de Europese Unie te vertegenwoordigen en erop toe te zien dat andere EU-instellingen democratisch te werk gaan. Het Europees Parlement is een belangrijk forum voor politieke discussie en besluitvorming op EU-niveau.

Raad van Ministers

De Raad van Ministers (ook wel Raad van de Europese Unie of kortweg Raad genoemd) bestaat uit een vertegenwoordiger van iedere EU-lidstaat op ministerieel niveau. De Raad oefent samen met het Europees Parlement de wetgevingstaak en de begrotingstaak uit en heeft daarnaast bepaalde beleidsbepalende en coördinerende taken. Het voorzitterschap is per toerbeurt van zes maanden in handen van een van de lidstaten.

Deze organisaties hebben allemaal een andere taak in het maken van wetten:

De Europese Commissie is de enige die een wet kan indienen. Zij schrijven de wet. Als de Europese Commissie ergens een wet voor wil maken komen ze met een wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel sturen ze vervolgens naar het Europees Parlement en de Raad van Ministers.

Het Europees Parlement en de Raad van Ministers kunnen de wet goedkeuren, afkeuren en veranderen. Als het Europees Parlement en de Raad van Ministers de wet allebei goedkeuren is het wetsvoorstel aangenomen en zorgt de Commissie ervoor dat de wet wordt uitgevoerd.

Als het Europees Parlement of de Raad van Ministers het wetsvoorstel aanpast of afkeurt begint het hele proces weer opnieuw. De Europese Commissie stuurt dan een nieuw wetsvoorstel naar het Europees Parlement en de Raad van Ministers. Het Parlement mag wel wetsvoorstellen veranderen (amenderen). Dan gaat het voorstel toch door.

europees_parlement 250.jpg

Wetgevingsprocedure

De meeste besluiten van de EU worden volgens de ‘gewone wetgevingsprocedure’ genomen. Die bepaalt dat het rechtstreeks verkozen Europees Parlement samen met de Raad van een EU-wetsvoorstel moet goedkeuren.

Voorstel

Voordat de Commissie met een nieuwe initiatief komt, gaat zij na wat de gevolgen voor economie, samenleving en milieu zijn. Zij maakt een effectanalyse, waarin zij de voor- en nadelen van de verschillende beleidsopties op een rijtje zet.

De Commissie raadpleegt ook belanghebbenden, zoals niet-gouvernementele organisaties, lokale overheden en vertegenwoordigers van de industrie en het maatschappelijk middenveld. Voor technische kwesties wint zij advies in van deskundigen. Zo zorgt zij ervoor dat haar wetsvoorstellen tegemoetkomen aan de behoeften van de meeste betrokkenen en voorkomt zij overbodige regelgeving.

Bedrijven, organisaties en burgers kunnen aan de raadpleging deelnemen via de website Openbare raadplegingen.

Nationale parlementen kunnen formeel hun reserves kenbaar maken, als zij vinden dat een bepaalde zaak beter door de lidstaten zelf kan worden geregeld.

Amendementen en goedkeuring

Het Europees Parlement en de Raad van Ministers buigen zich over de voorstellen van de Commissie en kunnen met wijzigingsvoorstellen komen. Als de Raad en het Parlement het niet eens worden over deze amendementen, volgt de behandeling opnieuw. In deze zogenoemde tweede lezing kunnen het Parlement en de Raad opnieuw met amendementen komen. Het Parlement kan het voorstel tegenhouden als er geen overeenstemming met de Raad wordt bereikt.

Als beide instellingen een compromis bereiken, wordt het voorstel goedgekeurd. Lukt dit niet, dan probeert een bemiddelingscomité eerst nog een oplossing te vinden. Zowel de Raad als het Parlement kunnen het voorstel in deze laatste lezing blokkeren.

Implementatie Europese wetgeving door de lidstaten

Hoe Europese wetgeving door Nederland wordt geïmplementeerd, verschilt per geval. In sommige gevallen is de invoering van een nieuwe wet nodig, in andere gevallen kan worden volstaan met ministeriële regelingen of besluiten. De implementatie gebeurt door het eerst verantwoordelijke ministerie, samen met het ministerie van Justitie. In de richtlijn staat binnen welke termijn de wetgeving moet worden geïmplementeerd.