Feitelijke kennis over circulair verpakken, zodat beleidsmakers en bedrijven duurzame stappen kunnen zetten

In ontwerpproces speelt duurzaamheid nu nog bijrol

30 november 2017

Bij het ontwerpen van verpakkingen zijn duurzaamheidsoverwegingen vaak ondergeschikt aan ‘traditionele’ aspecten als marketing en kosten. Het aanwijzen van een sustainability guardian kan hier verandering in brengen. Door de verantwoordelijkheid voor duurzaamheid bij één werknemer, of een groepje, te leggen, wordt het thema beter verankerd in het ontwerpproces.

Dat blijkt uit de paper Desired, perceived and achieved sustainability die Bjorn de Koeijer in oktober 2017 heeft gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Sustainability. De Koeijer heeft dit onderzoek gedaan in het kader van het wetenschappelijk onderzoeksprogramma van het KIDV en het Topinstituut Food and Nutrition (TiFN).

De nieuwe paper borduurt voort op het literatuuronderzoek dat de promovendus van de Universiteit Twente eerder deed naar de beschikbare instrumenten waarmee verpakkingsontwikkelaars duurzaamheid kunnen verankeren in het ontwerpproces. Dit keer heeft De Koeijer interviews afgenomen met verschillende leden van ontwerpteams, van technici tot marketeers, bij acht bedrijven om te kijken hoe het er in de praktijk aan toe gaat.

Uitruil
“We wilden erachter komen welke overwegingen de doorslag geven bij het nemen van beslissingen en welke rol duurzaamheid daarin heeft. Daarbij hebben we gekeken naar de link tussen het strategische niveau, waar duurzaamheidsbeleid wordt bepaald, en het operationele niveau, waar dit beleid moet worden uitgevoerd.”

Uit de interviews komt naar voren dat ontwerpteams goed weten hoe ze duurzaamheid kunnen implementeren in het ontwerpproces. “Er is eigenlijk geen gebrek aan kennis over dit thema. Maar bij de keuze voor een bepaalde product-verpakkingscombinatie vindt altijd een uitruil plaats tussen het duurzaamheidsaspect en kostenaspecten of technische vereisten. Duurzaamheid raakt dan ondergesneeuwd; de prioriteit ligt toch vaak bij commerciële overwegingen.”

Dat komt onder andere doordat iedereen in het ontwerpteam een beetje verantwoordelijk is voor duurzaamheid, maar niemand is de hoofdverantwoordelijke. Het is op zijn best een tweede, en daardoor ondergeschikte, taak. Daarnaast worden werknemers eerder afgerekend op financiën en marketing dan op duurzaamheid, aspecten die ook tastbaarder en beter meetbaar zijn dan duurzaamheid.

Sustainability guardian
Bedrijven die duurzaamheid een prominentere rol willen geven in dit proces, doen er goed aan één medewerker, of een groepje, aan te wijzen die op beslismomenten de duurzaamheid van de product-verpakkingscombinatie bewaakt. “We hebben de indruk dat bedrijven die deze rol (impliciet) beleggen, er beter in slagen duurzaamheid in het ontwerpproces te verankeren.”

De Koeijer is nu bezig met een vervolgonderzoek waarin hij uitzoekt hoe de sustainability guardian zijn rol het beste kan vervullen en wat hij kan betekenen voor de verduurzaming van het verpakkingsontwerp. “We bekijken wat er voor nodig is om een betere balans te krijgen tussen commerciële overwegingen en de duurzaamheidsstrategie die een bedrijf wil implementeren. Mogelijke oplossingen zullen we in een later stadium dan toetsen op haalbaarheid in de praktijk.”

Klik hier voor de paper Desired, perceived and achieved sustainability: trade-offs in strategic and operational packaging development