Aan de slag met duurzaam verpakken

Het KIDV krijgt regelmatig vragen van bedrijven over duurzaam verpakken of de duurzaamheid van verpakkingen. Op deze pagina vind je de antwoorden van het KIDV op de meest gestelde vragen. Heb je ook een vraag en staat die er niet tussen? Stel je vraag via de button hiernaast. Het KIDV neemt dan contact met je op. Als je vraag relevant is voor een bredere groep bedrijven, dan publiceert het KIDV de vraag en het antwoord ook op deze pagina. Dit doen we uiteraard geanonimiseerd.

Stel hier je vraag

Het KIDV krijgt regelmatig vragen van bedrijven over duurzaam verpakken of de duurzaamheid van verpakkingen. Op deze pagina vind je de antwoorden van het KIDV op de meest gestelde vragen. Heb je ook een vraag en staat die er niet tussen? Stel je vraag via de button hiernaast. Het KIDV neemt dan contact met je op. Als je vraag relevant is voor een bredere groep bedrijven, dan publiceert het KIDV de vraag en het antwoord ook op deze pagina. Dit doen we uiteraard geanonimiseerd.

Waarvoor kan je bij het KIDV terecht?

Het KIDV verzamelt, ontwikkelt en deelt kennis over duurzaam verpakken. We bieden ondernemers feitelijke kennis en praktische tools, gebaseerd op toegepast wetenschappelijk onderzoek, actuele trends en kennis van de verpakkingsketen. De primaire doelgroep van het KIDV wordt gevormd door producenten en importeurs van verpakte goederen in Nederland, oftewel het verpakkend bedrijfsleven. Onze diensten bestaan onder meer uit:

Vraagbaak
Beantwoording van vragen over verduurzaming van verpakkingen die binnenkomen via de Vraagbaak door een verpakkingskundige van het KIDV. De vraag wordt telefonisch en/of via e-mail beantwoord.

Kennisgesprek
Op aanvraag houden verpakkingskundigen van het KIDV kennisgesprekken met producenten en importeurs van verpakte producten en verpakkingen, over specifieke vraagstukken (beleid en praktijk).

Workshop ‘Verpakkingen op tafel’/Verdiepings- en themabijeenkomsten
Het KIDV organiseert ‘Verpakkingen op tafel’-workshops bij bedrijven, waarin bijvoorbeeld met collega’s en/of leveranciers kennis over verpakkingen wordt uitgewisseld. Ook worden themabijeenkomsten gehouden over actuele onderwerpen in de verpakkingsketen.

KIDV QuickScan Duurzaam Verpakken
Samen met het management maakt het KIDV een dwarsdoorsnede van de belangrijkste verpakkingen uit het portfolio van het bedrijf. Het KIDV analyseert en beoordeelt deze verpakkingen met vertegenwoordigers van verschillende afdelingen (bijvoorbeeld inkoop, ontwerp, marketing, sales, duurzaamheid) en stelt hierover een rapportage op. Aan de KIDV QuickScan zit ‘huiswerk’ voor hert bedrijf vast, zoals het aanleveren van verpakkingsspecificaties en procesbeschrijvingen.

Community of Practice (CoP)
Voor een Community of Practice nodigt het KIDV een aantal bedrijven uit een sector uit om gezamenlijke uitdagingen in hun verpakkingsstrategie/-beleid op te pakken. Deelnemers aan een CoP inventariseren de bottlenecks en vraagstukken en gaan op zoek naar circulaire oplossingen. Zo nodig wordt in samenwerking met universiteiten en andere kennisinstellingen onderzoek uitgevoerd. Er is inmiddels een CoP Laminaten, enkele andere CoP’s (on-the-go, hergebruik) zijn in oprichting.

Om meer te weten te komen over deze diensten en tools van het KIDV of om een aanvraag te doen, kunt u het Vragenformulier invullen.

Wat is de meest duurzame verpakking voor mijn product?

Je bereikt een optimale duurzame productverpakkingscombinatie door de vijf perspectieven uit het KIDV-model in te zetten. Zo vind je de optimale combinatie, afgestemd op jouw product, bedrijf en keten. Lees hier meer over de vijf perspectieven uit het KIDV-model. 

Wat is het meest duurzame verpakkingsmateriaal?

Het is belangrijk om bij het ontwikkelen van een duurzame product-verpakkingscombinatie al rekening te houden met de verschillende onderdelen in het verpakkingsproces. Naast de materiaalkeuze en grondstoffen, kan je ook kijken naar verpakkingssystemen en logistiek. Zo kun je de milieu-impact van de productverpakkingscombinatie verkleinen. Lees hier meer.

Hoe kan ik de milieu-impact van een verpakking meten en kan het KIDV hierbij helpen?

Om inzicht te krijgen in de milieu-impact van je verpakking, kun je een LCA (levenscyclusanalyse, Life Cycle Assessment) laten uitvoeren. Er zijn verschillende partijen, bijvoorbeeld ingenieurs- en adviesbureaus) die LCA’s uitvoeren.

Het KIDV is bezig om de tool ‘Meten van Circulariteit’ te ontwikkelen. Dit project bestaat uit drie modules (een recyclecheck, een circulariteitscheck en een milieudruk-indicator), die afzonderlijk van elkaar zijn te gebruiken. Als resultaat geven de modules een meting van circulariteit, waarmee producenten en importeurs worden aangezet om hun verpakkingen te verduurzamen. Bedrijven kunnen bij elke module hun gegevens over verpakkingen zelfstandig invoeren om verschillende verpakkingen met elkaar te vergelijken en zo breder inzicht te krijgen in de duurzaamheidsaspecten daarvan. Eind 2019 zijn alle modules gereed voor gebruik.

Is mijn verpakking recyclebaar?

Uw verpakking is goed recyclebaar als deze past in de huidige manier van inzamelen, sorteren en recyclen, zoals we die in Nederland kennen. Het KIDV heeft de Recyclecheck ontwikkeld, om te controleren of uw verpakking goed recyclebaar is. De eerste versie van de KIDV Recyclecheck is voor vormvaste kunststof verpakkingen. Het KIDV ontwikkelt ook een Recyclecheck voor verpakkingen van andere materialen, zoals papier en karton, en voor andere typen kunststoffen, zoals flexibele kunststoffen (laminaten). Lees meer over de KIDV Recyclecheck voor vormvaste kunststof verpakkingen. 

Komt mijn kunststof verpakking in aanmerking voor de tariefdifferentiatie van het Afvalfonds?

Het KIDV beoordeelt niet of kunststof verpakkingen in aanmerking komen voor de tariefdifferentiatie. Hier gaat het Afvalfonds Verpakkingen over. De KIDV Recyclecheck kan bedrijven wel helpen om te beoordelen in hoeverre een verpakking recyclebaar is of niet. Er is een Recyclecheck voor vormvaste kunststof verpakkingen. Ook worden Recyclechecks voor flexibele kunststof verpakkingen en voor oud papier en karton opgesteld. Deze komen in de tweede helft van 2019 beschikbaar.

Klik hier voor de KIDV Recyclecheck voor vormvaste kunststof verpakkeingen.

Voor al uw vragen over de tariefdifferentiatie kunt u contact opnemen met het Afvalfonds Verpakkingen.

Waarom komen adviezen over recycling in Nederland niet altijd overeen met adviezen in andere landen, bijvoorbeeld België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk?

De Europese regelgeving is vastgelegd in Richtlijn 94/62/EC betreffende verpakkingen en verpakkingsafval uit 1994. Deze richtlijn verplicht Europese lidstaten om verpakkingen zodanig te ontwerpen, dat de milieubelasting wordt geminimaliseerd en dat gescheiden inzameling en recycling worden bevorderd. Daarbij gelden minimale eisen voor recycling. De lidstaten moeten hierover jaarlijks rapporteren.

De verschillen ontstaat omdat elk EU-land de richtlijn op eigen wijze implementeert in nationale wet- en regelgeving en daarbij ook verschillende doelstellingen hanteren, zolang dit in lijn is met de Europese richtlijn. Ten aanzien van recycling geldt dat van alle verpakkingsmaterialen samen minstens 55 procent moet worden hergebruikt. Sommige lidstaten hebben zichzelf een hoger percentage tot doel gesteld, waaronder Nederland:

tabel_recyclingcijfers NL.png

Zie verder de factsheet van het KIDV: Inzameling en recycling van verpakkingsafval, een internationale vergelijking.

Waar moet ik op letten bij bio-based of biodegradeerbare materialen als ik die wil gebruiken in mijn verpakking?

Biologisch afbreekbare plastics zijn in opkomst. Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) hanteert echter een voorkeur voor herbruikbare en recyclebare verpakkingen boven biologisch afbreekbare verpakkingen. 

Biologisch afbreekbare plastic verpakkingen zijn in principe afbreekbaar in industriële composteerinstallaties als ze voldoen aan de EN 13432-norm. In de afgelopen jaren zijn de processen van composteerinstallaties sterk versneld. Het plastic breekt nu niet snel genoeg meer af en blijft in de compost achter. Als het biologisch afbreekbare plastic bij het overige plastic afval terecht komt, kan het van invloed zijn op de kwaliteit van het recyclaat. Biologisch afbreekbaar plastic moet daarom voorlopig bij het restafval worden weggegooid en niet in de GFT-/groenbak of bij overig plastic afval.

Het KIDV ziet voor de toepassing van biologisch afbreekbare plastic verpakkingen wel mogelijkheden als deze in combinatie met het product een bijkomend integraal voordeel hebben dat er meer GFT-afval wordt ingezameld. Ook kunnen deze verpakkingen goed worden gebruikt voor specifieke toepassingen in materialen die kunnen worden verwerkt in gesloten systemen. Een voorbeeld hiervan zijn bekers op een festival, die daarna worden ingezameld en verwerkt.

Het KIDV heeft een factsheet opgesteld met een duidelijk handelingsperspectief voor bedrijven die verpakte producten op de markt brengen. Klik hier om naar de factsheet te gaan.

Wat gebeurt er met verpakkingen die consumenten na gebruik weggooien?

In Nederland zijn gemeenten verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Hoe het verpakkingsafval wordt ingezameld kan tussen gemeenten en regio’s verschillen. Glas kan door inwoners worden gescheiden en naar de glasbak gebracht. Dat geldt ook voor papier en karton, waarbij sommige gemeenten mini-containers verstrekken, zodat inwoners dit aan huis kunnen scheiden. Voor de scheiding van het kunststof verpakkingsafval van huishoudens zijn er drie systemen. Lees hier meer over deze drie systemen. 

Waar moet mijn verpakking na gebruik worden weggegooid?

Bij de ontwikkeling en het ontwerp van een verpakking kan je al rekening houden met de afvalfase van de verpakking. Consumenten kijken vaak anders naar een verpakking dan de verpakkingsontwikkelaar. Het is belangrijk om rekening te houden met de consumentenbeleving bij het ontwerp van een verpakking. Lees meer.

Aan welke wet- en regelgeving moet mijn verpakking voldoen?

Verpakkingen die in contact komen met voedsel vallen onder de Warenwet. In de Warenwet staat aan welke eisen voedingsmiddelen en andere producten voor consumenten moeten voldoen. Een levensmiddel of product mag de gezondheid of veiligheid van de consument niet in gevaar brengen. 

Wat is de definitie van een verpakking?

Een verpakking is een functievervuller die wordt toegevoegd aan een product met als doel dit product, tegen gewenste kosten en milieubelasting, tijd en afstand te laten overbruggen, waarbij de verpakking ervoor zorgt dat de eindgebruiker het product in acceptabele kwaliteit uiteindelijk kan gebruiken. (Ten Klooster, 2008)

Een verpakking vervult de volgende functies voor het verpakte product:

  • Een verpakking maakt het gebruik van het verpakte product mogelijk;
  • De verpakking beschermt (conserveert) het verpakte product;
  • De verpakking maakt het mogelijk om het product te transporteren; 
  • De verpakking informeert over het verpakte product.

In sommige gevallen lijken de verpakking en het verpakte product onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Is het dan nog wel een verpakking? Om hier duidelijkheid in te scheppen heeft de Europese Commissie in 2013 een lijst met illustratieve voorbeelden gepubliceerd van verpakkingen en niet-verpakkingen (Europese Commissie, 2013). Hieronder een greep uit deze voorbeelden: 

Verpakking

Geen verpakking

Papieren bakvormpjes voor muffins of andere kleine cakes, verkocht met een muffin of een andere kleine cake

Papieren bakvormen voor grotere cakes en andere voedingsmiddelen (verkocht zonder inhoud)

Bloempotten die alleen worden gebruikt voor de verkoop en het vervoer van planten en niet bedoeld zijn voor de hele levensduur van de plant.

Bloempotten die voor de hele levensduur van de plant zijn bedoeld

Kleerhangers, verkocht met een kledingstuk

Kleerhangers, apart verkocht

Capsules voor dranksystemen (bijv. koffie, cacao, melk) die na gebruik leeg achterblijven

Koffiecapsules voor dranksystemen, foliezakjes met koffie en koffiepads van filterpapier die samen met het gebruikte koffieproduct worden weggegooid

Broodzakje waarin broodje wordt verkocht

Broodzakjes die los worden verkocht

Sommige verpakkingen worden alleen business-to-business gebruikt. Die verpakkingen kunnen onder de noemer ‘logistiek hulpmiddel’ vallen. Klik hier om meer te lezen over logistieke hulpmiddelen.