Feitelijke kennis over circulair verpakken, zodat beleidsmakers en bedrijven duurzame stappen kunnen zetten

Brancheverduurzamings­plannen

In de Raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022 is afgesproken dat brancheorganisaties verduurzamingsplannen opstellen met de hoogst haalbare doelen voor verpakken. Met deze verduurzamingsplannen worden er voor het eerst in Europa stelselmatig en branche-breed afspraken gemaakt over het verduurzamen van de productverpakkingsketen. Dit geeft een impuls aan de ontwikkeling naar een circulaire economie, in het bijzonder voor verpakkingen.

De plannen liggen in het verlengde van de Europese verplichting inzake de essentiële eisen voor verpakkingen. De hoogst haalbare doelen concretiseren de essentiële eisen. Op deze manier worden naast de doelen die in de raamovereenkomst zijn gesteld voor het recyclen van verpakkingsmateriaal, nu ook afspraken gemaakt over verduurzaming bij het ontwikkelen van verpakkingen. De branches spannen zich in om alle bedrijven in de branche, waaronder koplopers, achterblijvers en middenmoters, aan te sporen de vastgestelde doelen te behalen. In de aanpak die door het KIDV is ontwikkeld, zijn de hoogst haalbare doelen logischerwijs gebaseerd op de prestaties van koplopers uit de branches. Koplopers binnen een branche kunnen met hun prestaties de overige leden van dezelfde branche inspireren om verpakkingen verder te verduurzamen. De hoogst haalbare doelen moeten in 2018 zijn gerealiseerd. Vanaf 2017 wordt de analyse opnieuw uitgevoerd, waarna de hoogst haalbare doelen voor de periode 2018 - 2022 worden vastgesteld.

Het KIDV is aangewezen als de partij die de verduurzamingsplannen toetst. Hiervoor is een toetsingscommissie ingesteld met vier wetenschappers van verschillende Nederlandse universiteiten, ieder met hun eigen expertise, om zo de kwaliteit te borgen. Op basis van het oordeel van de toetsingscommissie stelt het KIDV-bestuur de brancheverduurzamingsplannen vast, waarna ze worden aangeboden aan de raamovereenkomstpartijen, te weten het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het verpakkend bedrijfsleven. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu kan de plannen met de hoogst haalbare doelen gebruiken bij het opstellen van beleid.

Stand van zaken per 1 januari 2017

In 2015 en 2016 zijn tot nu toe elf brancheverduurzamingsplannen met concrete en meetbare hoogst haalbare doelen goedgekeurd en vastgesteld. Gezamenlijk vertegenwoordigen deze plannen 83 procent van het verpakkingsgewicht dat door relevante branches op de Nederlandse markt wordt gebracht. Deze plannen zijn aangeboden aan de raamovereenkomstpartijen. Naar aanleiding hiervan schreef staatssecretaris Dijksma van Infrastructuur en Milieu bij de aanbieding van de voortgangsrapportage van de Raamovereenkomst aan de Tweede Kamer op 11 juli 2016: “Ik heb er waardering voor dat deze branches plannen hebben opgesteld, waarmee ze werken aan structurele verduurzaming.”

Van de volgende branches zijn de brancheverduurzamingsplannen voor verpakken vastgesteld:

  1. GroentenFruit Huis (juli 2015). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  2. De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) in samenwerking met het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en de Nederlandse Voedingsindustrie Gezelschapsdieren (NVG) (juli 2015). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  3. De Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters en Sappen (FWS) (juli 2015). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  4. Thuiswinkel.org (juli 2015). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  5. De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Wijnhandelaren (KVNW) (december 2015). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  6. De Nederlandse Cosmetica Vereniging (NCV) en Nederlandse Vereniging Zeepfabrikanten (NVZ) (december 2015). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  7. Biosimilars en generieke geneesmiddelindustrie Nederland (Bogin), de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen Nederland (Nefarma), de Fabrikanten en Importeurs van Zelfzorggeneesmiddelen (Neprofarm) en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie (KNMP) (juli 2016). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  8. FME, ondernemersorganisatie voor de technologische industrie (december 2016). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  9. De Vereniging van Winkelketens in de Doe Het Zelf branche (VWDHZ) (december 2016). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  10. Koninklijke CBM, branchevereniging voor interieurbouw en meubelindustrie (december 2016). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.
  11. Vlehan, Nederland ICT en FIAR-CE, brancheorganisaties in de elektronicabranche (december 2016). Klik hier voor het plan, klik hier voor het toetsingsdocument.

Deze branches zijn aan de slag met de opzet van hun branchespecifieke monitoringsmethodieken waarbij ze voortbouwen op een startdocument dat hiervoor is aangeleverd door het KIDV.

  • Klik hier voor meer uitleg over de opzet van een monitoringsmethodiek.
  • Klik hier voor het startdocument voor het opzetten van een branchespecifieke monitoringsmethodiek.

Op dit moment worden nog twee brancheverduurzamingsplannen door de toetsingscommissie onder regie van het KIDV getoetst. Als ook deze twee plannen in het eerste kwartaal van 2017 door het KIDV-bestuur worden vastgesteld, vertegenwoordigen de vastgestelde plannen 88 procent van het verpakkingsgewicht op de Nederlandse markt.

Van de overige relevante branches heeft het KIDV geen (goedgekeurde) plannen ontvangen. Een aantal van deze branches heeft het KIDV per brief geïnformeerd over de redenen waarom zij geen brancheverduurzamingsplan met hoogst haalbare doelen opstellen. Toch hebben de raamovereenkomstpartijen besloten dat voor de branches die niet voor 1 oktober 2016 zelf een toetsbaar brancheverduurzamingsplan met concrete en meetbare hoogst haalbare doelen opstellen en indienen, de vaststelling van deze doelen door het KIDV gebeurt.  Dit om ‘free riders’ te voorkomen. De raamovereenkomstpartijen hebben hiertoe opdracht gegeven aan het KIDV.

De activiteiten die het KIDV daartoe zal uitvoeren zijn vastgesteld in het KIDV-bestuur op 8 september 2016 en staan verwoord in de brief aan de raamovereenkomst partijen van 14 september 2016. De hoogst haalbare doelen voor deze branches worden in het eerste kwartaal van 2017 getoetst door de toetsingscommissie, om daarna, met reacties van de betreffende branches, ter advisering te worden aangeboden aan de Raad van Advies. Het bestuur van het KIDV zal ook deze hoogst haalbare doelen uiteindelijk vaststellen.

Verdere agenda 2017

Het KIDV brengt in 2017 in samenwerking met de wetenschappelijke toetsingscommissie de grote lijnen uit de brancheverduurzamingsplannen in kaart en bepaalt waar de grootste impact zit met betrekking tot duurzaam verpakken. Vervolgens zal het KIDV deze kennis delen met betrokken stakeholders. Ook wordt een aantal onderzoeksvraagstukken uit de brancheverduurzamingsplannen waar mogelijk meegenomen in het wetenschappelijk onderzoeksprogramma van het KIDV.

Voor 2017 zijn verder de volgende activiteiten van belang:

  • het ontwikkelen, in samenwerking met de branches met een vastgesteld verduurzamingsplan, van de branchespecifieke monitoringmethodieken van de hoogst haalbare doelen;
  • een evaluatie organiseren van het instrument brancheverduurzamingsplannen;
  • een eerste aanzet opstellen voor de systematiek voor de tweede ronde brancheverduurzamingsplannen (2018-2022);
  • het begeleiden van branches in het proces van verduurzaming, onder meer via koploperprojecten;
  • het faciliteren en begeleiden van materiaalorganisaties bij het opstellen van materiaalverduurzamingsplannen, die ook input zijn voor de volgende ronde brancheverduurzamingsplannen en waaruit innovaties kunnen bijdragen aan verdere verduurzaming voor de branches.

Toetsingscommissie

Meer informatie over toetsingscommissie en methodiek

  • Klik hier voor informatie over de toetsingscommissie.
  • Klik hier voor informatie over de methodiek die het KIDV heeft ontwikkeld en voor de aanpak voor het opstellen van brancheverduurzamingsplannen.

Archief

23 januari 2017 - Brief KIDV over de vaststelling van vier brancheverduurzamingsplannen met hoogst haalbare doelen (FME ('Technologische Industrie'), VWDHZ ('Doe-het-Zelf'), Koninklijke CBM ('Interieur') en Vlehan, Nederland ICT, FIAR-CE ('Technologische Industrie - Elektronica') 

8 juli 2016 - Brief KIDV over de vaststelling van het brancheverduurzamingsplan met hoogst haalbare doelen van de ‘Farmacie en zelfzorggeneesmiddelen’ van Biosimilars en generieke geneesmiddelindustrie Nederland (Bogin), de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen Nederland (Nefarma), de Fabrikanten en Importeurs van Zelfzorggeneesmiddelen (Neprofarm) en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie (KNMP).

15 december 2015 – Brief KIDV met een toelichting op de overall stand van zaken met betrekking tot de beoordeling en vaststellingen van de hoogst haalbare doelen uit de brancheverduurzamingsplannen.

15 december 2015 – Brief KIDV over de beoordeling en vaststelling van de hoogst haalbare doelen van de KVNW en van de NCV/NVZ.

3 juli 2015 – Brief KIDV over de vaststelling van de eerste set brancheverduurzamingsplannen met hoogst haalbare doelen (Groenten en Fruit, Levensmiddelen (inclusief diervoeding), Thuiswinkel, deelplan ‘r-PET 2018-2022’ van de Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters en Sappen. Klik hier voor de brief in het Engels.

4 juni 2015 – Brief KIDV over de stand van zaken met de brancheverduurzamingsplannen op dat moment.

Projectleiders

  • Vincent Balk

    Projectleider
  • Marc Reijnders

    Projectleider